Ana Sayfam YapAna Sayfam Yap Sık Kullanılanlara Ekle

İlköğretim Bilgi Merkezi

 

Sitemize Sponsor Olun!
Bitta Emlak

Üyelik Sistemi Örnek Dosyalar Hızlı Okuma Serisi Online Test Program Font Duyuru Kampanya
Kullanıcı Adı / Eposta
Şifre
Üye Ol
Şifremi Unuttum
Bi-Mer Yönetimi (1967)
Halil Alpaslan (1258)
Recep Akel (1242)
Mustafa Şahin (641)
Seymin Par (545)
H. Ahmet Cin (498)
Eflatun Canpolat (416)
Özcan Kara (415)
N. Dilek Serindağ (413)
Gülcan Güvercin (409)
Ahmet Yüzüak (395)
Yusuf Kaya (393)
Mustafa Özkan (377)
Sema B. Alpaslan (376)
Adem Erol (306)
Abdullah Özdal (237)
Refik Baş (189)
Mustafa Çalışkan (171)
Lütfü Altun (136)
Ercan Değer (134)
İ.Hakan Bekleviş (121)
Nafiz Arafat Tanıt (108)
Mitat Kaya (105)
Mehmet Yılmazer (95)
Z. Didem Başkan (79)



   5.Sınıf Türkçe Konu Anlatımı - KONU ANLATIMLARI
.:: Yapım Eki, Çekim Eki

EKLER ve YAPISINA GÖRE SÖZCÜKLER

Sözcüklere eklenerek onlara yeni anlam kazandıran veya onların cümle içerisindeki görevlerini değiştiren söz parçacıklarına EK denir.

NOT: Ekler;
           * Sözcüklere eklenirken BÜUK'na uyarlar.     ((BÜUK=Büyük Ünlü Uyumu Kuralı))
           * Ünsüzlerin benzeşmesi ve sertleşmesi kurallarına uyarlar. 

Genel olarak ekler iki ana kısma ayrılır:

1. Çekim Ekleri
2. Yapım Ekleri

1. ÇEKİM EKLERİ ve BASİT YAPILI SÖZCÜKLER:

Eklendiği sözcüğün cümle içerisindeki görevini değiştiren eklere ÇEKİM EKLERİ denir. Çekim eki alan sözcüklere Basit Yapılı Sözcükler denir.

Çekim Ekleri ve Basit Yapılı Sözcüklere Örnekler:

a) Çoğul Ekleri:- ler, -lar  ( evler, arabalar )               
b) İsmin Hal Ekleri: -i, -e, -de, -den ( evi, eve, evde, evden )
c) İyelik Ekleri : -im, in, -i, -imiz, -iniz, -leri  (evim, evin, evi, evimiz, eviniz, evleri )
d) Tamlama Ekleri: -nın, -ı ( Arabanın kapısı, Evin bacası, Sokağın tozu )
e) Kip Ekleri: -di, -miş, -ecek, -ar, -ıyor ( yaz, yazmış, yazacak, yazar, yazıyor )


2. YAPIM EKLERİ ve TÜREMİŞ YAPILI SÖZCÜKLER:

Sonlarına eklendikleri sözcüklerin anlamını değiştiren eklere YAPIM EKLERİ denir. Yapım eki almış olan sözcüklere ise TÜREMİŞ sözcük denir.


NOT: Hiçbir ek almamış olan sözcüklere KÖK sözcükler denir. Çekim eki almış olan sözcüklere ise basit sözcükler denir. Kök sözcüklere de bazan basit yapılı sözcükler denir.

Yapım Ekleri ve Türemiş sözcüklere Örnekler:

a) -ci      = Çilekçi, madenci, halı, işçi, bulaşıkçı, yolcu, göz...
b) -li       = Şekerli, tuzlu, yollu, selli, söz, göz...
c) -siz    = Şekersiz, tuzsuz, arabasız, sütsüz...
d) -lik     = Şekerlik, tuzluk, gözlük, sözlük, yolluk, sazlık...
e) -gi      = Sevgi, say, içki, bilgi, sergi, sorgu, sür...
f) -gin   = Bilgin, saygın, üzgün, vurgun...
g) -daş  = Yurttaş, meslektaş, sırdaş, vatandaş...
h) -sal    = Kumsal, kırsal, belgesel, bilimsel, sanatsal...


NOT: Bir sözcüğün türemiş sözcük olup olmadığını anlamak için;
          
           Sözcükte, ek olarak kabul ettiğimiz ses parçasını veya parçalarını sileriz. Geriye kalan kısım anlamlı ve eski haliyle anlam yönünden bağlantılı ise sözcüğümüz türemiş yapılıdır.
           Aksi halde türemiş yapılı olmayıp, basit yapılıdır.

ÖRNEK(1): " Perde " sözcüğünü ele alalım. Bu sözcükteki "-de " ses parçasını silelim. Geriye " per " sözcüğü kalır. " Per " diye Türkçe bir sözcük yoktur. Dolayısı ile "-de " ses parçası yapım eki değildir. " Perde " sözcüğü de kök sözcüktür. Yani basit yapılıdır.


ÖRNEK(2): " Perdelik " sözcüğünü inceleyelim. Bu sözcükteki "-lik " ses parçasını silelim. Geriye  " Perde " sözcüğü kalır. " Perde " diye Türkçe bir sözcük vardır. Ayrıca " Perde " ile " Perdelik " sözcükleri arasında anlam yönünden bir bağlantı vardır.

             " Perde    : Pencereleri örtmek için asılan kumaş.
            Perdelik: Pencereleri örtmek, perde yapmada kullanılan kumaş "
anlamındadır. Bu da bize " Perde " ile " perdelik " sözcükleri arasında anlam bağı olduğunu gösterir.
            Dolayısı ile " Perdelik " sözcüğü türemiş yapılıdır. "-lik " ses parçası ise yapım ekidir.


ÖRNEK(3): Şimdi de " Balta " sözcüğüne bakalım. Bu sözcükteki " -ta " ses parçasını atalım. Geriye " Bal " sözcüğü kalır. " Bal " diye Türkçe bir sözcük vardır. Ancak, " Balta " ile " Bal " sözcükleri arasında anlam yönünden herhangi bir bağlantı yoktur.

Balta: Toprağı kazmak için kullanılan bir araç iken,
Bal: Bir besin maddesidir.

Dolayısı ile " Balta " sözcüğü türemiş yapılı olmayıp, kök sözcüktür. " -ta " ses parçası ise yapım eki veya çekim eki değildir. Sözcüğün hecelerinden biridir.


3. BİLEŞİK YAPILI SÖZCÜKLER:

Hiçbir ek almadan, iki veya daha fazla sözcüğün birleşip kaynaşmasından oluşan yeni anlamlı sözcüklere Bileşik Yapılı Sözcükler denir.

ÖRNEK:

Güzel + yurt   = Güzelyurt
Afyon + kara + hisar = Afyonkarahisar
Yeşil + ırmak = Yeşilırmak
 Sivri + sinek  = Sivrisinek
Kara + sinek  = Karasinek
Ata + türk        = Atatürk


Paylas |
Hit : 161637

Tedavi Nedir
Tepsi Müdafaa
Otur Sıfır
Öğretmek
Müziği Neden Bıraktınız
Muhteşem Yeşillik
Sorun Çözme Yöntemi
İçimdeki Sıfır Sevgisi
Üvey Olabilir
Oku Oku
 23 Tane Yazı Fontu (6625)
 4.Sınıf Türkçe Test (5430)
 4.Sınıf Türkçe Test (4770)
 4.Sınıf Sifatlar (4707)
 Mantarlar ve Mikroskobik Canlılar Konu Anlatımı (4677)
 Canlıların Sınıflandırılması - Hayvanlar Konu Anlatımı (4568)
 4.Sınıf Matematik 1.Dönem 1.Yazılı (4474)
 4.Sınıf Matematik 1.Dönem 1.Yazılı (4294)
 Canlıların Sınıflandırılması - Hayvanlar Test (4223)
 4.Sınıf Türkçe Paragrafta Anlam Test (4222)
2.Sınıf Türkçe Genel Değerlendirme Online Test 2
2.Sınıf Türkçe Genel Değerlendirme Online Test 1
3.Sınıf Okul Heyecanım Online Test 4
4.Sınıf Kendimi Tanıyorum Online Test 2
3.Sınıf Okul Heyecanım Online Test 3
2.Sınıf Matematik Doğal Sayılar Online Test 2
2.Sınıf Türkçe Atasözleri-Deyimler Online Test 4
5.Sınıf Sosyal Bilgiler Hepimizin Dünyası Online Test
5.Sınıf Sosyal Bilgiler Bir Ülke Bir Bayrak Online Test
5.Sınıf Sosyal Bilgiler Toplum İçin Çalışanlar Online Test
Doğada Su Döngüsü
Küçük ve Büyük Kan Dolaşımı
J Harfinin Yazılış Yönü
V Harfinin Yazılış Yönü
F Harfinin Yazılış Yönü
Ğ Harfinin Yazılış Yönü
H Harfinin Yazılış Yönü
P Harfinin Yazılış Yönü
C Harfinin Yazılış Yönü
G Harfinin Yazılış Yönü

 30  Online Üye
57897  Toplam Üye
Bu Gün
61  Bu Hafta
206  Bu Ay
Son Üye : İpek Şahsuvaroğlu
Bu Gün 4596
Dün 12830
Bu Hafta 87071
Bu Ay 351991
Toplam 23464277

Sitemizi desteklemek için, aşağıdaki kodu kopyalayarak, www.bi-mer.com logosunu sitenizin gözle görülür bir yerine yerleştirin.

Sitedeki Görünümü

www.Bi-Mer.com - İlköğretim Bilgi Merkezi
88x31 piksel

www.Bi-Mer.com - İlköğretim Bilgi Merkezi www.egitimneferi.com Leventyagmuroglu.com www.Bi-Mer.com - İlköğretim Bilgi Merkezi www.Bi-Mer.com - İlköğretim Bilgi Merkezi

 

Bi-Mer.com © 2007-2013 - Sitemiz  sunucularında barınmaktadır.    Yazılım ve Tasarım  : OkulPORT