Yer Kabuğunun Doğal Anıtları

Yer kabuğunun oluşumu boyunca yer altı suları, yer üstü suları, rüzgâr ve dalga gibi etkenlerin biçimlendirilmesi ile oluşan yeryüzü şekillerine doğal anıtlar denir.

Doğal anıtlar;

1. Milyonlarca yılda oluşurlar.

2. Tüm insanlığa ait yapılardır.

3. Doğal anıtlar korunarak gelecek kuşaklara aktarılmalıdır.

Traverten

Kireç taşı, tuz, alçı taşı gibi kayaçlar sularda kolaylıkla çözünürler. Içinde bu maddelerden bulunan sulara karstik sular denir. Karstik sular daha çok kireçli sular için kullanılır.

Karstik suların yeryüzüne çıktığı ve yeryüzünde aktığı yerlerde bu suların içinde çözünmüş hâlde bulunan kireç taşı toprağın üzerine çöker ve gözenekli yapıda taşlar oluşturur. Bunlara traverten denir. Örnek: Denizli’de Pamukkale travertenleri

Sarkıt, Dikit ve Sütunlar

Mağaraların tavanından damlayan suların içindeki kireçler çökerek tavanda birikmeye başlar. Tavandan tabana doğru zamanla uzayan bu oluşumlara sarkıt adı verilir.

Tavandan damlayan su damlasının içindeki kirecin bir kısmı da suyla beraber yere düşer. Mağaranın tabanında birikmeye başlar. Zamanla üst üste biriken kireç, mağaranın tabanında dikitleri oluşturur. Sarkıtlar ve dikitler zamanla büyüyerek birleşirler sütunları oluştururlar.

Sarkıt, dikit ve sütunlar da milyonlarca senede oluşan doğal anıtlardandır. Alanya’daki Damlataş Mağarası sarkıt ve dikitlerin çok güzel örneklerinin olduğu bir mağaradır. Her yıl yüz binlerce turist bu mağarayı ziyaret eder.

Mağaralar

Kireç taşı, tuz ve alçı taşı gibi suda kolaylıkla çözünebilen kayaçlardan oluşmuş arazilerde yer altı sularının bu kayaçları çözmesiyle oluşan labirentler ve oyuklar topluluğudur. In Suyu (Burdur), Damlataş (Alanya), Karain (Antalya), Narlıkuyu (Mersin) ülkemizin turistik açıdan önemli mağaralarıdır.

Peribacaları

Volkan tüfü adı verilen yumuşak kayaçların bulunduğu, bitki örtüsünün zayıf olduğu yamaçlarda sel sularının yumuşak kesimleri aşındırmasıyla oluşan doğal şekillerdir.

Peribacalarının oluşumunu sel sularıyla akarsular sağlar. Ancak rüzgâr dolaylı etki yapar. Türkiye’de Iç Anadolu Bölgesi’nde Ürgüp, Nevşehir çevresinde peribacaları bulunmaktadır.

Doğal anıtlar dediğimiz traventenler, sarkıt, dikit, sütunlar, mağaralar ve peribacaları turistik değeri yüksek olan yer şekilleridir. Her yıl milyonlarca turist bunları görmek için ülkemize milyonlarca dolarlık döviz getirmektedir.